Sırt Fıtığı Nedir ve Belirtileri Nelerdir?

Sırt fıtığı, omurganın göğüs bölgesindeki omurlar arasında bulunan bir diskin dış tabakasının zayıflaması veya yırtılması sonucu disk dokusunun normal sınırlarının dışına taşmasıdır. Tıbbi olarak torakal disk hernisi adıyla anılır. Boyun ve bel fıtığına göre daha seyrek görülür. Her disk taşması belirti oluşturmaz. Şikayetlerin ortaya çıkması, taşan dokunun sinir köküne veya omuriliğe baskı yapıp yapmadığına ve hangi seviyede bulunduğuna bağlıdır. American Association of Neurological Surgeons, torakal disk fıtığında ağrının sırtın arka kısmından kaburgalar boyunca bir veya iki yana yayılabileceğini ve göğüs duvarında bant şeklinde uyuşma görülebileceğini belirtir.

Sırt fıtığı nasıl oluşur?

Omurlar arasındaki diskler yükü dağıtan ve omurganın hareketine katkı sağlayan yapılardır. Zamanla gelişen dejenerasyon diskin su içeriğini ve esnekliğini azaltabilir. Diskin dış halkasında oluşan zayıflık, iç bölümdeki dokunun dışarı doğru bombeleşmesine veya fıtıklaşmasına zemin hazırlayabilir. Daha seyrek olarak travma veya gövdeyi zorlayan dönme hareketleri de sürece eşlik edebilir. Torakal omurga göğüs kafesiyle desteklendiği için bel ve boyuna göre daha az hareketlidir. Bu anatomik özellik, bölgede belirti veren disk fıtığının daha az görülmesinin nedenlerinden biridir.

Sırt fıtığı belirtileri nelerdir?

Sırt fıtığı belirtileri yalnızca kürek kemikleri arasındaki ağrıdan ibaret değildir. Bazı kişilerde lokal sırt ağrısı ön plandayken bazı kişilerde sinir kökü veya omurilik basısına bağlı nörolojik yakınmalar gelişebilir. Belirti vermeyen torakal disk fıtıkları da görüntüleme sırasında tesadüfen saptanabilir. National Center for Biotechnology Information üzerinde yer alan klinik derleme, ağrının göğüs duvarı ve karın bölgesi gibi alanlara yansıyabileceğini ve belirtilerin fıtığın yerine göre değişebileceğini aktarır.

• Sırtın orta bölümünde künt veya keskin ağrı
• Kaburgalar boyunca göğüs veya karın çevresine yayılan yanıcı ya da elektriklenme benzeri ağrı
• Göğüs duvarında bant şeklinde uyuşma veya karıncalanma
• Bacaklarda uyuşma ve güç kaybı
• Yürümede dengesizlik veya bacaklarda sertlik hissi
• Omurilik basısının ilerlediği durumlarda idrar ya da dışkı kontrolünde yeni değişiklikler

Göğüs çevresine yayılan ağrı kalp, akciğer, safra kesesi veya mide kaynaklı sorunlarla karışabilir. Bu nedenle yeni başlayan göğüs ağrısını yalnızca sırt fıtığına bağlamak güvenli değildir. Özellikle nefes darlığı, soğuk terleme, bayılma hissi veya ani şiddetli göğüs ağrısı varsa acil değerlendirme gerekir.

Ağrının yeri ne anlatabilir?

Torakal sinir kökleri gövdede kaburgalara paralel bir dağılım gösterdiği için sinir kökü etkilenirse ağrı çoğu zaman sırttan öne doğru kuşak gibi yayılabilir. Bu yayılım tek taraflı veya iki taraflı olabilir. Omurilik basısı ise yalnızca ağrı oluşturmakla kalmayabilir. Bacaklarda güçsüzlük, duyu değişikliği, reflekslerde artış ve yürüme bozukluğu gibi miyelopati bulguları ortaya çıkabilir. Bu ayrım önemlidir çünkü yalnızca kas zorlanmasına benzeyen ağrı ile nörolojik kayıp aynı değerlendirme yaklaşımını gerektirmez.

Sırt fıtığı ile sırtta kireçlenme arasındaki fark nedir?

Halk arasında kireçlenme denilen dejeneratif değişiklikler ile disk fıtığı aynı durum değildir. Fıtıkta temel sorun diskin taşmasıdır. Kireçlenmede ise omurlar arasındaki küçük eklemlerde yıpranma ve kemik çıkıntıları gibi dejeneratif değişiklikler ön plana çıkabilir. İki süreç aynı kişide birlikte bulunabilir ve görüntüleme bulguları her zaman ağrının gerçek kaynağını tek başına göstermez.

Sırtta kireçlenme belirtileri ifadesiyle aranan yakınmalar genellikle ağrı, hareket kısıtlılığı ve tutukluk çevresinde toplanır. Ancak benzer yakınmalar kas kaynaklı ağrı, osteoporotik kırık, iltihaplı romatizmal hastalıklar veya disk sorunlarında da görülebilir. Bu nedenle yalnızca belirtilere bakarak kireçlenme ya da fıtık tanısı koymak doğru değildir.

Sırt fıtığı neden bazen belirti vermez?

Diskteki her taşma sinir dokusuna baskı yapmaz. Fıtığın yönü, büyüklüğü ve omurilik kanalındaki konumu klinik sonucu etkiler. Bu nedenle MRI raporunda disk protrüzyonu veya hernisi yazması, kişinin sırt ağrısının kesin nedeninin bulunduğu anlamına gelmez. Tersi de mümkündür: Belirtileri belirgin olan bir kişide sorun yalnızca ağrının şiddetiyle değil duyu, kuvvet ve yürüme bulgularıyla anlaşılabilir. Görüntüleme ile muayenenin birlikte yorumlanması bu nedenle önemlidir. Tedavi kararının yalnızca rapordaki milimetrik ölçümlere veya fıtığın raporda kullanılan sıfatına göre verilmesi uygun değildir.

Sırt ağrısında hangi durumlar ayırıcı tanıya girer?

Torakal bölgedeki ağrının kaynağı her zaman disk değildir. Kas ve bağ zorlanmaları, omurga eklemlerindeki dejeneratif değişiklikler, kaburga ve eklem sorunları, osteoporotik omur kırıkları, iltihaplı hastalıklar, enfeksiyonlar ve daha seyrek olarak tümöral süreçler benzer yakınmalar oluşturabilir. Göğüs veya üst karın bölgesine yansıyan ağrıda kalp, akciğer, mide, safra kesesi ve böbrek kaynaklı nedenler de klinik değerlendirmede dikkate alınabilir.

Ayırıcı tanıda ağrının ne zaman başladığı, hareket ve nefesle ilişkisi, travma öyküsü, gece uykudan uyandırıp uyandırmadığı ve eşlik eden ateş, kilo kaybı veya nörolojik değişiklikler önem taşır. Özellikle yeni göğüs ağrısı ile sırt ağrısının aynı anda bulunması, otomatik olarak sinir sıkışması şeklinde yorumlanmamalıdır. Hekim muayenesi, hangi sistemin önce araştırılması gerektiğini belirlemeye yardımcı olur.

Sırt fıtığı tanısı nasıl konur?

Tanı, şikayetlerin özellikleri ile nörolojik muayenenin birlikte değerlendirilmesiyle başlar. Hekim ağrının yayılımını, duyu değişikliklerini, kas gücünü, refleksleri ve yürüyüşü inceler. Görüntüleme gerekip gerekmediği her hastada aynı değildir. American College of Radiology, nörolojik sinir kökü bulgusu veya miyelopati bulunan torakal sırt ağrısında kontrastsız manyetik rezonans görüntülemeyi genellikle uygun ilk inceleme olarak değerlendirir. Buna karşılık kırmızı bayrak bulunmayan kısa süreli torakal sırt ağrısında erken görüntüleme çoğu zaman ilk adım değildir.

MRI diskin kendisini, omuriliği ve sinir yapılarını ayrıntılı gösterir. Bilgisayarlı tomografi özellikle kemik yapılar veya kalsifiye disk dokusu hakkında ek bilgi gerektiğinde kullanılabilir. Görüntülemede fıtık görülmesi tek başına tedavi gerektirdiği anlamına gelmez. Bulguların kişinin yakınmaları ve muayene sonuçlarıyla uyumlu olması gerekir.

Sırt fıtığı nasıl tedavi edilir?

Nörolojik kayıp bulunmayan ve ağrısı yönetilebilir olan birçok hastada ilk yaklaşım cerrahi dışı tedavidir. Hekimin değerlendirmesine göre günlük hareketlerin düzenlenmesi, uygun egzersiz ve fizik tedavi programı, postür ve gövde mekaniğinin iyileştirilmesi ile kişiye uygun ağrı kontrol yöntemleri kullanılabilir. Uzun süre tamamen hareketsiz kalmak yerine güvenli hareket düzeyinin korunması genellikle rehabilitasyonun parçasıdır. İlaç seçimi ise yaş, mide ve böbrek hastalıkları, kullanılan diğer ilaçlar ve gebelik gibi kişisel etkenlere göre değişebileceğinden hekim önerisiyle yapılmalıdır.

Cerrahi değerlendirme, ilerleyen omurilik basısı bulguları, belirgin güç kaybı veya uygun cerrahi dışı yaklaşımlara rağmen devam eden ciddi belirtiler söz konusu olduğunda gündeme gelebilir. Torakal bölgede omurilik için ayrılan alanın sınırlı olması nedeniyle cerrahinin gerekliliği ve yöntemi bireysel görüntüleme bulgularına göre planlanır. Her sırt fıtığı ameliyat gerektirmez.

Sırt fıtığı olanların yorumları neden farklı olabilir?

İnternette sırt fıtığı olanlar yorumları arandığında birbirinden çok farklı deneyimlerle karşılaşmak normaldir. Bunun temel nedeni aynı tanı adının farklı klinik tabloları kapsayabilmesidir. Bir kişide küçük ve tesadüfi bir disk çıkıntısı hiçbir yakınma oluşturmazken başka bir kişide daha küçük görünen bir fıtık sinir veya omurilikle temas ettiği için belirgin şikayetlere yol açabilir. Ağrının süresi, fıtığın seviyesi, omurilik basısının bulunup bulunmaması ve eşlik eden başka omurga sorunları da deneyimi değiştirir.

Kullanıcı yorumları günlük yaşamda hangi sorunların yaşanabildiğini anlamak için fikir verebilir ancak tanı veya tedavi kararı için kanıt değildir. Başka bir kişinin MRI bulgusu, egzersiz programı veya ameliyat deneyimi kişisel bir öneri gibi uygulanmamalıdır. Tedavi planı muayene ve görüntüleme bulgularının birlikte değerlendirilmesine dayanmalıdır.

Hangi belirtilerde gecikmeden değerlendirme gerekir?

Sırt ağrısına yeni gelişen veya giderek artan bacak güçsüzlüğü, belirgin yürüme bozukluğu, düşmeler, gövdede yaygın uyuşma ya da idrar ve dışkı kontrolünde yeni değişiklikler eşlik ediyorsa omurilik basısı açısından hızlı tıbbi değerlendirme gerekir. Şiddetli travma sonrası başlayan ağrı, ateşle birlikte sırt ağrısı, bilinen kanser öyküsüyle gelişen yeni ağrı veya açıklanamayan genel durum bozulması da yalnızca fıtık varsayımıyla izlenmemelidir.

Belirti vermeyen bir torakal disk fıtığı ile omurilik basısı yapan bir fıtık aynı klinik öneme sahip değildir. Sırt fıtığında en değerli ayrım, görüntüde fıtık olup olmadığından önce kişinin nörolojik bulgularının ve ağrının dağılımının nasıl olduğudur. Bu nedenle özellikle uyuşma, güç kaybı veya yürüme değişikliği bulunan kişilerde değerlendirme yalnızca ağrının şiddetine göre ertelenmemelidir.