Boyun Fıtığı Belirtileri Nelerdir?

Boyun fıtığı, boyun omurları arasındaki diskin dış tabakasının zayıflaması veya yırtılması sonucu iç kısmının dışarı doğru taşmasıyla ortaya çıkan bir disk problemidir. Taşan disk dokusu yakındaki sinir kökünü etkilediğinde ağrı, uyuşma, karıncalanma ve kas güçsüzlüğü gelişebilir. Omuriliğe baskı olduğunda ise belirtiler kollardan daha geniş bir alana yayılabilir ve yürüme ya da el becerileri gibi işlevleri etkileyebilir. Bu nedenle yalnızca boyun ağrısının varlığı fıtık tanısı koydurmaz, belirtilerin dağılımı ve nörolojik bulgular birlikte değerlendirilir.

Boyun fıtığı nedir ve belirtiler neden oluşur?

Omurlar arasındaki diskler yükü dağıtan esnek yapılardır. Diskin dış halkası hasar gördüğünde içteki daha yumuşak bölüm dışarı doğru taşabilir. Bu değişiklik her zaman belirti oluşturmaz. Şikayetler daha çok taşan diskin sinir kökünü tahriş etmesi veya sıkıştırmasıyla ortaya çıkar. ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi, boyundaki disk fıtığında ağrının kürek kemiği çevresinde hissedilebildiğini ve üst kol, ön kol ile parmaklara yayılabildiğini; aynı bölgelerde uyuşma ve kas güçsüzlüğü görülebileceğini belirtir.

Sinir kökü etkilenmesine servikal radikülopati denir. Bu durumda yakınmalar çoğu zaman boyundan omuza ve kola uzanan bir hat izler. Hangi sinir kökünün etkilendiğine bağlı olarak elin veya parmakların farklı bölümlerinde duyu değişikliği görülebilir. Belirtilerin şiddeti kişiden kişiye değiştiği için sadece ağrının yerine bakarak hangi diskin etkilendiğini kesinleştirmek doğru değildir.

En sık görülen belirtiler nelerdir?

Belirtiler yalnızca boyunda kalmayabilir. Sinir dokusu etkilendiğinde ağrıya duyu ve kuvvet değişiklikleri eşlik edebilir. Sık görülen yakınmalar şunlardır:

• Boyunda ağrı ve hareketle artabilen tutukluk
• Kürek kemiği çevresine veya omuza yayılan ağrı
• Tek kolda ön kola ve ele doğru ilerleyen yanıcı ya da keskin ağrı
• Omuzda kolda elde veya parmaklarda uyuşma ve karıncalanma
• Kolda ya da elde kuvvet kaybı ve kavrama gücünde azalma
• Bazı boyun hareketleriyle kol ağrısının veya uyuşmanın belirginleşmesi

American Association of Neurological Surgeons, boyun bölgesindeki sinir basısının boyun veya kürek kemikleri arasında ağrıya, kola ve parmaklara yayılan ağrıya, omuz ya da kolda uyuşma ve karıncalanmaya yol açabileceğini bildirir. Aynı kaynak, bazı boyun pozisyonlarının yakınmaları artırabileceğini de vurgular.

Belirtilerin dağılımı ne anlatır?

Sinir kökleri kolun belirli kaslarına ve duyu alanlarına katkı sağlar. Bu nedenle muayenede ağrının yeri kadar hangi hareketin zayıfladığı ve hangi parmaklarda duyu değişikliği olduğu da önem taşır. Klasik dağılımlar klinik değerlendirmeye yardımcı olur ancak kişiler arasında farklılık gösterebilir ve tek başına tanı koydurmaz.

Bu tablo yalnızca tipik örüntüyü gösterir. Aynı bölgelerde karpal tünel sendromu, dirsek çevresinde sinir sıkışması, omuz hastalıkları veya farklı nörolojik durumlar da yakınma oluşturabilir. Bu nedenle evde parmak dağılımına bakarak disk seviyesini belirlemeye çalışmak yerine nörolojik muayene ile değerlendirme yapılması daha güvenlidir.

Belirtiler neden hareketle değişebilir?

Başın belirli yönlere çevrilmesi veya geriye alınması sinir kökünün geçtiği alanı daraltabilir ve mevcut tahrişi artırabilir. Bu nedenle bazı kişilerde kola yayılan ağrı belirli boyun pozisyonlarında belirginleşir. Öksürme, hapşırma veya ıkınma sırasında omurga kanalı çevresindeki basınç değişiklikleri de radiküler ağrıyı geçici olarak artırabilir. Buna karşılık belirtiyi azaltan pozisyonlar da olabilir. Hareketle değişim tanıya yardımcı bir ipucu olsa da tek başına fıtık kanıtı değildir.

Güç kaybı neden ağrıdan daha farklı değerlendirilir?

Ağrı şiddeti sinirin ne kadar hasar gördüğünü tek başına göstermez. Çok şiddetli ağrısı olan bir kişide kas gücü korunabilirken daha az ağrı hisseden başka bir kişide belirgin güç kaybı gelişebilir. Kavanoz açmakta zorlanma, nesneleri sık düşürme, kolu yukarı kaldırmada yeni zorluk veya el hareketlerinde belirgin yavaşlama gibi değişiklikler sinir işlevinin etkilenebildiğini düşündürür. Özellikle güçsüzlük ilerliyorsa değerlendirmeyi ertelememek gerekir.

Boyun fıtığı ağrısı nereye vurur?

Ağrı çoğunlukla boyundan başlayıp omuza, kürek kemiği çevresine, üst kola, ön kola, ele veya parmaklara yayılabilir. Bazı kişilerde boyun ağrısı hafifken kol ağrısı daha baskındır. Sinir kökü etkilenmişse yayılım tek tarafta daha belirgin olabilir. Ağrı yanma, elektriklenme, batma veya keskin sızı şeklinde tarif edilebilir. Uyuşma ve karıncalanmanın aynı hatta eşlik etmesi sinir kökü etkilenmesini düşündüren önemli bir ipucudur.

Omuz, dirsek veya el bileği sorunları da kola yayılan ağrı ve uyuşma yapabileceği için her kol ağrısını doğrudan fıtığa bağlamak doğru değildir. Göğüs ağrısı, nefes darlığı, ani güçsüzlük veya konuşma bozukluğu gibi farklı belirtiler varsa başka acil nedenler de değerlendirilmelidir.

İlerlemiş boyun fıtığı belirtileri hangi bulguları kapsar?

Halk arasında ilerlemiş fıtık olarak tanımlanan tabloda asıl önemli nokta, sinir kökü bulgularının artması veya omurilik basısı belirtilerinin ortaya çıkmasıdır. Güç kaybının ilerlemesi, elde eşya düşürme, düğme ilikleme gibi ince el hareketlerinde belirgin zorlanma, yürümede dengesizlik ve bacaklarda güçsüzlük daha ciddi nörolojik etkilenmeye işaret edebilir. Bu bulgular yalnızca disk fıtığına özgü değildir ancak omurilik basısının dışlanmasını gerektirir.

NHS, yeni gelişen yürüme problemi, mesane veya bağırsak kontrolünün kaybı ve ani koordinasyon bozukluğu gibi belirtilerde acil değerlendirme önerir. Kollarda veya bacaklarda hızla artan güçsüzlük, iki taraflı uyuşma, denge kaybı ya da idrar ve dışkı kontrolünde yeni değişiklikler de gecikmeden tıbbi yardım gerektirir.

Boyun fıtığı ile kas tutulması nasıl ayırt edilir?

Kas kaynaklı boyun ağrısı çoğu zaman boyun ve omuz çevresinde sınırlı kalır, hassasiyet ve hareket kısıtlılığı ön planda olabilir. Sinir kökü etkilenmesinde ise kola uzanan ağrıya uyuşma, karıncalanma, duyu kaybı veya kas güçsüzlüğü eşlik etme olasılığı daha yüksektir. Bununla birlikte belirtiler üst üste binebilir. Muayenede boyun hareketleri, kas gücü, duyu, refleksler ve kol yakınmalarının dağılımı birlikte değerlendirilir.

Görüntüleme bulgusu ile şikayetlerin uyumlu olması da önemlidir. Disklerde yaşa bağlı değişiklikler veya taşmalar belirti vermeden bulunabileceğinden yalnızca görüntüleme sonucuna dayanarak şikayetin kaynağı belirlenemez. Hekim, gerektiğinde manyetik rezonans görüntüleme gibi yöntemleri muayene bulgularıyla birlikte yorumlar.

Boyun fıtığı nasıl geçer?

Tedavi, belirtilerin şiddetine ve nörolojik etkilenme olup olmadığına göre planlanır. Çoğu kişide ilk yaklaşım ameliyat dışı yöntemlerdir. Ağrıyı artıran hareketlerin geçici olarak azaltılması, günlük aktivitenin tolere edildiği ölçüde sürdürülmesi, hekim tarafından uygun görülürse ağrı kontrolüne yönelik ilaçlar ve kişiye göre düzenlenmiş fizik tedavi programı kullanılabilir. Uzun süre yatakta kalmak genellikle önerilen bir yaklaşım değildir.

Egzersiz ve fizik tedavinin içeriği kişiye göre değişmelidir. Her boyun ağrısında aynı hareketleri yapmak uygun değildir. Özellikle kolda ilerleyen güç kaybı, ciddi uyuşma, denge bozukluğu veya omurilik basısı şüphesi varsa internetten seçilen egzersizlerle zaman kaybetmek yerine tıbbi değerlendirme gerekir. Cerrahi tedavi ise genellikle ilerleyici nörolojik kayıp, omurilik basısı veya uygun ameliyat dışı tedaviye rağmen günlük yaşamı belirgin etkileyen kalıcı yakınmalar gibi durumlarda uzman değerlendirmesiyle gündeme gelir.

Tanı nasıl konur?

Tanının temeli öykü ve fizik muayenedir. Hekim ağrının başladığı yeri ve yayılımını, uyuşmanın hangi bölgede olduğunu, kas gücünü, refleksleri ve boyun hareketlerinin belirtileri değiştirip değiştirmediğini değerlendirir. Gerekli görüldüğünde manyetik rezonans görüntüleme diski, sinir köklerini ve omuriliği ayrıntılı incelemeye yardımcı olur. Bazı olgularda sinir iletim çalışmaları veya elektromiyografi, sinir kökü sorunu ile kolun başka bölgelerindeki sinir sıkışmalarını ayırmaya katkı sağlayabilir.

Manyetik rezonans görüntüleme önemli bir araç olsa da her boyun ve kol ağrısında ilk adım olmak zorunda değildir. Görüntüleme kararı yakınmaların süresi, muayene bulguları, travma öyküsü ve nörolojik kayıp gibi etkenlere göre verilir. Özellikle ilerleyen güç kaybı, omurilik etkilenmesini düşündüren bulgular veya tedaviye rağmen devam eden belirgin yakınmalar varsa görüntüleme daha önemli hale gelir. Amaç yalnızca diskte taşma olup olmadığını görmek değil, görülen değişikliğin kişinin şikayetleriyle aynı düzeyde ve aynı sinir dağılımında olup olmadığını değerlendirmektir.

Hangi belirtilerde sağlık kuruluşuna başvurulmalı?

Kola yayılan ağrıya uyuşma veya güçsüzlük eşlik ediyorsa, yakınmalar giderek artıyorsa ya da günlük işleri belirgin biçimde kısıtlıyorsa hekim değerlendirmesi uygundur. Travma sonrası başlayan şiddetli boyun ağrısı, ateşle birlikte boyun ağrısı veya açıklanamayan ve kalıcı nörolojik belirtiler de değerlendirilmelidir.

Yeni gelişen yürüme güçlüğü, belirgin denge kaybı, kollar veya bacaklarda hızla artan güçsüzlük, el becerilerinde ani bozulma ya da mesane ve bağırsak kontrolünde yeni kayıp acil değerlendirme gerektiren bulgulardır. Bu belirtiler omurilik veya başka nörolojik yapıların etkilenmesini gösterebilir ve yalnızca sıradan bir boyun tutulması olarak kabul edilmemelidir.