Güneş Yanıklarına Ne İyi Gelir?

Güneş yanığı, cildin ultraviyole ışınlarına kaldırabileceğinden fazla maruz kalması sonucu gelişen bir cilt hasarıdır. Kızarıklık, sıcaklık hissi, hassasiyet, ağrı ve bazen şişlik ya da su toplaması görülebilir. Güneş yanığına ne iyi gelir sorusunun en temel yanıtı, cildi yeniden güneşten uzaklaştırmak, serinletmek, nemlendirmek ve yeterli sıvı almaktır. Yanığın üzerine çok soğuk uygulamalar yapmak veya kabarcıkları patlatmak ise iyileşmeyi kolaylaştırmaz ve cildi daha fazla tahriş edebilir.

Güneş yanığı nasıl geçer?

Güneş yanığı fark edildiğinde ilk yapılması gereken doğrudan güneş maruziyetini durdurmaktır. Mümkünse kapalı veya gölgeli bir alana geçilmeli ve yanmış bölge iyileşene kadar yeniden yoğun güneşe çıkarılmamalıdır. Yanma hissini azaltmak için serin duş, serin banyo veya temiz ve nemli bir bezle kompres uygulanabilir. Buzun doğrudan cilde temas ettirilmesi önerilmez.

Amerikan Dermatoloji Akademisi, güneş yanığında serin duş veya banyoların ağrıyı hafifletmeye yardımcı olabileceğini, ardından cilt hafif nemliyken aloe vera veya soya içeren bir nemlendirici uygulanabileceğini belirtir. Kurulama sırasında cildi sertçe ovalamak yerine yumuşak bir havluyla hafifçe kurulamak tahrişi sınırlamaya yardımcı olur.

1. Güneşten çıkın ve yanmış bölgeyi doğrudan güneş ışığından koruyun.
2. Serin duş alın veya bölgeye serin ve nemli bir bez uygulayın.
3. Cildi ovalamadan nazikçe kurulayın.
4. Parfüm ve yoğun tahriş edici içerikler barındırmayan uygun bir nemlendirici kullanın.
5. Gün boyunca yeterli miktarda su içmeye dikkat edin.
6. Kabarcık oluşmuşsa patlatmayın ve bölgeyi sürtünmeden koruyun.

Yanma ve kızarıklık nasıl rahatlatılabilir?

Serin su cildin yüzeyindeki sıcaklık hissini azaltabilir ve kısa süreli rahatlama sağlayabilir. Suyun aşırı soğuk olması gerekmez. Özellikle geniş bir bölge yanmışsa uzun süre buz gibi suda kalmak yerine konforlu serinlikte duş veya kompres tercih edilmelidir. Yanmış cilde buz ya da donmuş paketleri doğrudan koymak cilt dokusunu ayrıca zorlayabilir.

Güneş yanığı sırasında ciltte gerginlik ve kuruluk da oluşabilir. Duştan sonra hafif nemli cilde uygun bir nemlendirici sürmek bu gerginliği azaltabilir. Aloe vera içeren sade ürünler bazı kişilerde serinletici ve yatıştırıcı bir his sağlayabilir. Çok yoğun parfüm, alkol veya cildi yakan içerikler ise hassaslaşmış bölgede rahatsızlığı artırabilir.

Güneş yanığı kremi nasıl seçilir?

Güneş yanığı kremi ifadesi tek bir özel tedavi ürününü tanımlamaz. Hafif güneş yanıklarında amaç çoğunlukla cilt bariyerini desteklemek ve rahatsızlık hissini azaltmaktır. Bu nedenle sade formüllü nemlendiriciler, aloe vera içeren ürünler veya güneş sonrası bakım amacıyla üretilmiş tahriş etmeyen ürünler tercih edilebilir. Bir ürün sürüldüğünde belirgin yanma, kaşıntı veya kızarıklık artışı oluyorsa kullanım bırakılmalıdır.

Hidrokortizon gibi ilaç içeren kremler bazı kaynaklarda belirli güneş yanığı belirtilerini hafifletmek için yer alsa da bu tür ürünlerin herkes için uygun olduğu düşünülmemelidir. Özellikle çocuklarda, geniş alanlarda, yüzde veya başka bir cilt hastalığı bulunan kişilerde ilaçlı ürün kullanmadan önce eczacıya ya da doktora danışılması daha güvenlidir. Benzokain veya lidokain gibi lokal uyuşturucu içeren ürünler hassaslaşmış ciltte tahriş veya alerjik reaksiyona yol açabileceğinden gelişigüzel kullanılmamalıdır.

Güneş yanığında su içmek neden önemlidir?

Güneş altında uzun süre kalmak yalnızca cildi etkilemez. Sıcak hava ve terleme nedeniyle vücut sıvı kaybedebilir. Güneş yanığına eşlik eden sıcak maruziyeti de susuzluk riskini artırabilir. Bu nedenle su tüketmek evde bakımın önemli parçalarından biridir. Alkol tüketimi veya yoğun fiziksel aktivite gibi sıvı kaybını artırabilecek durumları sınırlamak da yararlı olabilir.

Baş dönmesi, belirgin halsizlik, çok az idrara çıkma veya kişinin sıvı alamaması gibi belirtiler yalnızca basit bir cilt yanığının ötesinde değerlendirilmelidir. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri, ciddi güneş yanığında susuzluk belirtileri, yüksek ateş, uzun süren şiddetli ağrı veya enfeksiyon düşündüren bulgular varsa tıbbi değerlendirme alınmasını önerir.

Kabarcık oluşan güneş yanığında ne yapılmalı?

Su dolu kabarcıkların ortaya çıkması yanığın daha derin olduğunu gösterebilir. Kabarcıkları iğneyle açmak, sıkmak veya üzerindeki deriyi koparmak enfeksiyona karşı doğal koruyucu tabakayı bozabilir. Bölge temiz tutulmalı, sürtünme ve baskıdan korunmalıdır. Kabarcık kendiliğinden açılırsa cildi çekip koparmak yerine bölgeyi nazikçe temizlemek ve gerekiyorsa uygun bir örtüyle korumak daha güvenli bir yaklaşımdır.

Geniş alanları kaplayan kabarcıklar, giderek artan şişlik, irin, belirgin kötü koku veya çevre dokuda hızla yayılan kızarıklık tıbbi değerlendirme gerektirebilir. Bebeklerde ve küçük çocuklarda güneş yanığı daha dikkatli ele alınmalıdır. Çocukta belirgin yanık veya genel durum bozukluğu varsa evde ürün denemek yerine sağlık profesyonelinden yardım alınmalıdır.

Güneş yanığında yapılmaması gerekenler nelerdir?

Yanmış cildin hassas olduğu dönemde bazı uygulamalar rahatlatmak yerine tahrişi artırabilir. Özellikle doğrudan buz uygulamak, kabarcıkları patlatmak ve soyulan deriyi zorla kaldırmak önerilmez. NHS, güneş yanığında buz veya buz paketlerinin doğrudan kullanılmamasını, kabarcıkların patlatılmamasını, soyulan derinin çekilmemesini ve yanmış bölge üzerinde sıkı kıyafetlerden kaçınılmasını önerir.

• Buzu doğrudan yanmış cilde koymayın.
• Kabarcıkları patlatmayın.
• Soyulan deriyi çekerek koparmayın.
• Cildi kese veya sert havluyla ovalamayın.
• Yanmış bölgeyi yeniden güneşe maruz bırakmayın.
• Tahriş eden kozmetik veya parfümlü ürünleri kullanmaya devam etmeyin.

Güneş yanıkları nasıl geçer ve ne kadar sürede düzelir?

Güneş yanıkları nasıl geçer sorusunun yanıtı yanığın şiddetine bağlıdır. Hafif yanıklarda kızarıklık ve hassasiyet zamanla azalırken birkaç gün içinde kuruluk veya soyulma görülebilir. Soyulma, hasar gören yüzeysel cilt hücrelerinin uzaklaşmasının bir parçasıdır. Deriyi çekmek iyileşmeyi hızlandırmaz. Nemlendirme ve sürtünmeden korunma bu dönemde daha konforlu olabilir.

Kabarcıklı veya geniş alanlı yanıklarda iyileşme daha uzun sürebilir. Güneş yanığını bir gecede tamamen ortadan kaldıran bir krem veya ev yöntemi yoktur. Evde yapılan uygulamalar temel olarak ağrı, sıcaklık hissi ve kuruluk gibi belirtileri azaltmaya yardımcı olur. Cildin UV ışınları nedeniyle oluşan hasarı ise zaman içinde iyileşir.

İyileşirken güneşten nasıl korunmalı?

Yanmış cilt iyileşme döneminde tekrar güneşe maruz bırakılmamalıdır. Dışarı çıkılması gerekiyorsa gölge tercih etmek, yanmış bölgeyi gevşek ve koruyucu giysilerle örtmek ve iyileşmiş açık cilt alanlarında uygun güneş koruyucu kullanmak yeni hasar riskini azaltır. Geniş kenarlı şapka ve güneşten koruyan kıyafetler özellikle uzun süre açık havada bulunulacaksa önemlidir.

Güneş yanığı geçtikten sonra da korunmaya devam etmek gerekir. Tekrarlayan güneş yanıkları yalnızca geçici kızarıklık oluşturmaz, yaşam boyunca biriken ultraviyole hasarına katkıda bulunur. Bu nedenle güneş koruyucuyu tek başına yeterli görmemek, gölge, giysi ve açık havada geçirilen süreyi yönetmekle birlikte değerlendirmek daha doğru bir yaklaşımdır.

Ne zaman doktora başvurulmalı?

Hafif ve sınırlı güneş yanıkları çoğu zaman evde destekleyici bakımla yönetilebilir. Ancak geniş alanlarda ciddi kabarcıklanma veya şişlik varsa, ağrı çok şiddetliyse, yüksek ateş, titreme, belirgin halsizlik, baş dönmesi, bulantı, baş ağrısı veya kas krampları gelişmişse sağlık hizmeti alınmalıdır. Bu belirtiler ciddi yanıkla birlikte sıcak bitkinliği veya başka bir sistemik soruna işaret edebilir.

Yanık bölgesinde giderek artan kızarıklık, şişlik, akıntı veya irin görülmesi enfeksiyon açısından değerlendirme gerektirir. Bebek veya küçük çocukta güneş yanığı oluşması, kişinin sıvı alamaması ya da genel durumunun belirgin biçimde bozulması da profesyonel değerlendirme için önemli nedenlerdir. Bilinç değişikliği, bayılma, ciddi solunum sorunu veya ağır sıcak çarpması belirtileri varsa acil yardım alınmalıdır.